Het videoconsult: een nieuwe vorm van zorg in het ziekenhuis

Het videoconsult: een nieuwe vorm van zorg in het ziekenhuis

Eerder schreef ik een artikel over beeldbellen in de zorg. Er zijn al een paar mooie voorbeelden van de inzet van beeldbellen, zowel nationaal als internationaal. Nu de eerste hordes genomen zijn en de techniek alweer verbeterd is, is het tijd om beeldbellen grootschalig in te zetten in de zorg. Een van de meest interessante opties om beeldbellen in te zetten is, naar mijn mening, ter vervanging van een fysiek herhaalconsult: het videoconsult.

Waarom is het videoconsult interessant?

De voordelen van een videoconsult zitten vooral aan de kant van de patiënt. Onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland en Amsterdam UMC (2019) laat zien dat de patiënt hier behoefte aan heeft. Met name omdat een bezoek aan het ziekenhuis tijd, geld en energie kost. Ook betekent een afspraak in het ziekenhuis voor veel patiënten dat zij een beroep moeten doen op hun mantelzorger, zoals een familielid of vriend.  Het videoconsult biedt ook voordelen voor de mantelzorger(s) van de patiënt. Ook voor hen scheelt het namelijk in reizen naar het ziekenhuis, vrij nemen van werk of simpelweg alles omtrent het ziekenhuisbezoek regelen.

Ook voor het ziekenhuis zitten er voordelen aan. Dankzij het videoconsult zijn er minder patiënten fysiek op de polikliniek. Het besparen op fysieke ruimte en de benodigdheden om die ruimte operationeel te houden is daarmee een reële kans op besparing voor ziekenhuizen.

De kern van de implementatie is het faciliteren van de gedragsverandering

Het videoconsult is, wat mij betreft, eerste stap richting de toekomst. Een toekomst waarin we zorg naar huis verplaatsen en het gesprek tussen arts en patiënt op afstand zal plaatsvinden. Het is van belang om als arts te starten met het videoconsult en de patiënt hierin mee te nemen.

De kern van het implementeren van een videoconsult is: het faciliteren van de benodigdheden, zodat artsen het videoconsult kunnen uitvoeren, en de gedragsverandering. Net als met iedere aanpassing in manieren van werken, is de daadwerkelijke verandering van gedrag essentieel. Iemand kan alle benodigdheden hebben, maar uiteindelijk moet ook het gedrag aangepast worden. Dit proces vraagt aandacht en tijd. Wij hebben vanuit onze ervaring een aantal stappen geïdentificeerd, welke bijdragen aan een succesvolle implementatie van een videoconsult of andere beeldbel-oplossing.

Zorg dat het technisch goed werkt, voordat je de afdelingen betrekt

Het is vervelend als je enthousiast gemaakt wordt met een mooie oplossing en die oplossing blijkt (nog) helemaal niet te werken. De gebruikers zijn dan aan het begin van het traject al teleurgesteld en wellicht de interesse kwijt. Het testen aan beide kanten van de oplossing, in het geval van videoconsult de patiënt en arts kant, is essentieel. Idealiter, indien je de oplossing zelf bouwt, betrek je in het ontwerpproces ook de uiteindelijke gebruikers erbij.

Start met de enthousiaste artsen: early adopters

Net als met iedere innovatie in het ziekenhuis zijn er enthousiaste en minder enthousiaste artsen. Wij raden aan om te starten met de artsen die enthousiast zijn over innovaties: de early adopters. Denk aan de theorie van Rogers over de adoptie van innovatie. Early adopters vinden het leuk en kunnen bij positief resultaat hun enthousiasme goed overbrengen naar hun collega’s. Daarnaast is het effectiever om een arts zijn/haar eigen collega’s te laten enthousiasmeren, dan wanneer jij dit zou doen als projectleider die toch vaak verder van de artsen af staat. Daarnaast biedt deze aanpak artsen de mogelijkheid om op eigen tempo aan de slag te gaan met het videoconsult. Hiermee laten we dus de standaard implementatiestrategieën even los: per afdeling wordt iets in zijn geheel geïmplementeerd. Wel kunnen beide strategieën heel goed naast elkaar leven. Het doel is namelijk om simpelweg zoveel mogelijk artsen te laten starten met het videoconsult.

Stimuleer vraag en aanbod

Naast dat jij als projectleider de artsen zoveel mogelijk stimuleert om het videoconsult te gebruiken en daarmee het aanbod ervan te vergroten, is het ook belangrijk om de vraag te laten stijgen. Ga actief naar de patiënt te communiceren dat in jouw ziekenhuis het videoconsult een optie is. Hiermee zullen patiënten ook zelf gaan vragen naar mogelijke inzet van een videoconsult, waardoor de arts van twee kanten gestimuleerd wordt hiermee aan de slag te gaan. Per slot van rekening zijn we er voor de patiënt en dus als die ernaar vraagt, zijn we eerder geneigd er mee te starten.

Van vrijblijvend naar co-creatie

Om te zorgen dat er zoveel mogelijk enthousiasme gezaaid wordt over het videoconsult van collega op collega, worden de early adopters ingezet. De groep met early adopters is uiteindelijk over, maar om te zorgen dat men ook daadwerkelijk het videoconsult in het gedrag op neemt is er meer nodig. Na de eerste paar testen, is het belangrijk om te helpen bij het vormen van een concreet idee voor de inzet van het videoconsult. Denk samen met de artsen na voor welke patiënten en behandelpaden dit ingezet kan worden. In een bepaald behandelpad bijvoorbeeld standaard het tweede herhaalconsult een videoconsult maken. Hierbij is het belangrijk om ook het huidige behandelproces en bijbehorende protocollen te evalueren: waar gaat het videoconsult waarde toevoegen?

Zorg voor een showcase

Probeer in ieder geval één specialisme volledig te laten starten met het videoconsult. Zij kunnen dan als voorbeeld voor alle andere specialismen dienen. Bij deze afdeling wordt de begeleiding geïntensiveerd, communicatie meteen groots aangepakt en zijn er afspraken met artsen over het actief inzetten van het videoconsult. Twijfelaars kunnen bij hen kijken wat het videoconsult oplevert, hoe makkelijk inzetbaar het is en wat zij precies moeten doen.

Betrek de bedrijfsvoering managers, raad van bestuur en bestuur van het MSB

Na verloop van tijd zullen er specialismen zijn die nog niet in beweging zijn gekomen. Dan moet er gekeken worden naar andere motivators. Een daarvan kan zijn door de bovenliggende managers of leidinggevenden te betrekken. Kijk of videoconsult standaard in de maandelijkse overleggen ter sprake kan komen, bijvoorbeeld door de cijfers door te nemen. Hoeveel videoconsulten staan er ingepland en worden er uitgevoerd maandelijks?

Herhalen, herhalen, herhalen

Net als met iedere gedragsverandering is het belangrijk om continu te wijzen op de gewenste verandering en dit te blijven herhalen. Een eerste stap is het creëren van bewustzijn over het te veranderen gedrag. In het geval van het videoconsult moet de arts zich bijvoorbeeld bewust worden dat de patiënt de keuze gesteld moet worden voor een fysiek of videoconsult. Of als het standaard in een zorgpad komt, dat men bewust wordt dat zij standaard een videoconsult gaan inplannen. Na bewustzijn kan men pas het gedrag gaan veranderen en zal de arts pas proactief gaan sturen richting videoconsulten.

Er zijn natuurlijk vele manieren waarop je dit soort implementatietrajecten kan aanpakken en nog meerdere stappen die je kunt ondernemen. Bovenstaande stappen hebben wij geïdentificeerd naar aanleiding van onze ervaring met het implementeren van het videoconsult en vonden wij belangrijk om te delen. Ook nemen wij hierin onze ervaring met andere innovatie- en verbetertrajecten mee.

Vragen naar aanleiding van dit artikel of geïnteresseerd om meer te horen over onze ervaringen? Neem dan contact met mij op via: n.klitsie@allegromedical.nl

Maak anderen hierop attent:
Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter